Christus

Christus

Gegevens

Categorie: Christus

Gepubliceerd op zaterdag 29 oktober 2011 14:37

De volwassen Christus  wordt op ikonen  weergegeven met lange, golvende lokken en een tamelijk compacte baard in twee punten. Op zijn gezicht zijn geen emoties te zien en Hij straalt een rustige en ontzagwekkende ernst uit. Hij draagt meestal een purperen onderkleed en een blauw bovenkleed.

Christus heeft altijd een aureool met een kruis, een kruisnimbus.
Daarin staan drie Griekse letters: 'O ω Ν. Deze letters duiden aan dat Christus God is. (Hij die is, De Zijnde). Bij de meeste Griekse ikonen staat de ω bovenaan, bij Russische ikonen de 'O.

Geschiedenis van de Christusvoorstelling 

De Joodse cultuur, waar Christus uit voortkwam, verbood afbeeldingen zoals portretten. Ook de eerste christenen beschouwden dit als heidens en vermeden het maken van beelden.Wel waren symbolen toegestaan, zoals vissen, druivenranken, palmtakken en het Chi-Ro-monogram.

 

Chi-Ro-monogram 
Het  Chi-Ro-monogram, ‘XP’, is samengesteld uit de eerste twee letters van het Griekse woord ‘XPIΣTΟΣ’ (Christos), wat ‘gezalfde’ betekent.In het Hebreeuws is dat ‘messias’.Dit monogram was bijzonder populair, zelfs nadat het kruis het belangrijkste christelijke symbool was geworden. Als je de Chi een kwartslag draait, is het eveneens een kruis.Dit monogram is veelvuldig te vinden op vroegchristelijke sarcofagen, munten en zegelringen. 

Christusvoorstelling 

In het Oude Testament zijn twee passages te vinden die de eerste christenen met name beschouwen als een beschrijving van Christus:

Jesaja 53: 2-3     : ‘de verachte dienstknecht des Heren, zonder gestalte of luister, een man van smarten’
Psalm 44:3         : ‘hij is de schoonste van gestalte onder de mensenkinderen’   

Vanaf de 4^e eeuw, wanneer keizer Constantijn de christenen godsdienstvrijheid heeft gegeven en het christendom een grote bloei doormaakt, worden beelden en portretten meer geaccepteerd en ontstaat vraag naar portretbeelden van Christus.
Op grond van bovengenoemde passages leidt dit tot een polemiek tussen verschillende kerkvaders over de wijze van uitbeelden van de Zoon van God en diens gelaat.  
Een aantal van hen (bijv. Cyrillus van Alexandrië, † 444) beweert dat hij lelijk moet worden afgebeeld. Deze kerkvaders zijn bovendien felle tegenstanders van het Griekse schoonheidsideaal.



Andere kerkvaders, zoals Ambrosius († 397) en Johannes Chrysostomos († 407), zijn van mening dat Christus ook uiterlijk zeer mooi was. In de vierde en vijfde eeuw was het uiterlijk van de afgebeelde Christus dan ook niet eenduidig. 

De vraag naar het waarachtige, authentieke portret van Christus die in de 6^e eeuw steeds meer opkwam, was de oorzaak van het ontstaan van allerlei legenden; wonderbaarlijke verhalen over Christusbeelden (en afbeeldingen van andere heilige personen), die zonder tussenkomst van de mens zouden zijn ontstaan (‘Acheiropoeitos’), zoals bijvoorbeeld de Mandylion.



Theologen uit die tijd gebruikten deze legenden ook als argument tegen de iconoclasten, die wars waren van alle religieuze afbeeldingen. Als beelden op wonderbaarlijke, goddelijke wijze zijn ontstaan, zijn deze als het ware door God zelf goedgekeurd.



De zogenaamde Lentulusbrief (Epistula Lentuli), genoemd naar de vermeende Romeinse stadhouder Lentulus in Palestina, dook pas op in de late middeleeuwen. Deze Lentulus zou in een brief aan de Romeinse senaat een beschrijving hebben gegeven van het uiterlijk van Christus.
Daarin wordt Christus beschreven als “…een indrukwekkende verschijning, die vrees en liefde opwekt. Zijn haar heeft de kleur van rijpe hazelnoot, vanaf de oren zacht krullend in dikke lokken tot op zijn schouders en in het midden gescheiden zoals gebruikelijk bij de Nazareners. Zijn voorhoofd is kalm en glad, neus en mond zijn even volmaakt als de overige gelaatstrekken. De kleur van de huid is rozerood. De baard is vol, van dezelfde kleur als het hoofdhaar, niet lang en enigszins gevorkt op de kin. Zijn gestalte is eenvoudig en ontspannen en hij heeft een lichte, levendige, heldere en glanzende oogopslag”. 

De beschrijving in deze brief is gebaseerd op de dan al gebruikelijke weergave van Christus, ook op ikonen.  Hij wordt weergegeven met lange, golvende lokken en een tamelijk compacte baard in twee punten. Op zijn gezicht zijn geen emoties te zien en Hij straalt een rustige en ontzagwekkende ernst uit.  

Kleding
Op ikonen van zijn openbare leven draagt Christus meestal een rood (purperen) onderkleed en een blauw bovenkleed. Rood zou de kleur van de goddelijkheid zijn, blauw de kleur van de menselijkheid.Bij de Moeder Gods is dat net andersom.Na zijn verrijzenis draagt hij een stralend wit kleed.