Terminologie
Terminologie
- Details
- Categorie: Schilderproces
- Gepubliceerd op zaterdag, 06 augustus 2011 19:39
Woordenlijst ikoonschilderen
Een overzicht van aan aantal veel voorkomende termen met betrekking tot ikonen en ikoonschilderen.
Assist
Met bladgoud (of bladzilver) geschilderde lijntjes,vnl op kleding
Aureool
Stralenkrans om het hoofd van een heilige Zie ook: Nimbus
Basmá
Metalen versiering van de rand van een ikoon; de afbeelding blijft geheel vrij
Bolus
Rode klei, in een dunne laag als ondergrond voor bladgoud aangebracht, zodat het goud met een agaatsteen kan worden gepolijst (polimentvergulding)
Chrysografie Zie: Assist
Eitempera
Pigmenten opgelost in water en gebonden met eigeel, waarmee o.a. ikonen worden geschilderd
Emulsie
Het bindmiddel voor de pigmenten bij het schilderen, bestaande uit eigeel, water en enkele druppels azijn. (Soms ook bier, vijgenbomensap, knoflooksap)
Filigraan Zie: Assist
Gesso Zie: Levkas
Hermeneia
Voorbeeldenboek voor ikonenschilders
Ikoon
Gr: Beeld, afbeelding. Een voorstelling van Christus, Maria, de heiligen en van gebeurtenissen uit het Oude en Nieuwe Testament, geschilderd volgens een bepaalde traditie, met als doel een hulp te zijn bij het gebedsleven in kerk en gezin.
Incarnaat
De vleeskleur van het lichaam
Inscriptie
De tekst op de ikoon die de heilige of gebeurtenis benoemt
Kleimo
Rand van kleine ikonen om de hoofdfiguur, gewoonlijk een soort levensbeschrijving . Zie: Vita
Kovtsjeg/Kovčeg
Het centrale deel van de ikoonplaat, dat lager ligt dan de rand
Lastotsjki
Zwaluwstaartjes aan de achterzijde van de ikoon om de planken van een grote ikoon bij elkaar te houden
Levkas
Mengsel van krijt en lijm, waarmee de ikoonplank, na het aanbrengen van een lapje linnen of katoen (pavoloka),wordt bestreken
Litsjnoje Zie: Sankir
Loezgá
Schuinstaande rand tussen pólje en kovtsjeg
Mandorla
Amandelvormig aureool, dat meestal de hele gestalte omgeeft
Mixtion
Hechtmiddel voor bladgoud dat niet gepolijst kan worden
Nimbus Zie: Aureool
Obraz
ander (Russisch) woord voor ikoon
Óklad
Metalen ikoonbekleding die de hele achtergrond, inclusief de aureolen bedekt
Olifa
Vernis op basis van gekookte (lijn)olie, waaraan harsen zijn toegevoegd (In Griekenland olijfolie)
O’poesj-Opoésjka
De uiterste rand van een ikoon, gewoonlijk iets donkerder dan de rand
Otvódka
De lijn die de scheiding vormt tusssen de rand en de voorstelling van de ikoon
Ozhivka
Meervoud: Ozhivki. De plaatsen met het hoogste licht (dunne witte lijntjes)
Palata
Gebouwen en steden op de achtergrond
Pavoloka
Het doekje dat op de ikoonplank wordt aangebracht, vóór de levkas
Pigment
Kleurpoeder van natuurlijke stoffen, zoals aarde, mineralen, stenen en dieren
Podlinnik
Voorbeeld of voorbeeldtekening van een ikoon
Zie: Hermeneia
Polje
De rand van de ikoon. Soms staan hier bijvoorbeeld heiligen op afgebeeld.
Polyptychon
Veelluik, bestaande uit meer dan 3 scharnierende panelen
Probjélka
Het schilderen van donker naar licht, laag over laag
Proris
Voortekening
Razbjélka Zie: Probjélka
Riza
Metalen bedekking van de ikoon, waarbij alleen hoofd, handen en voeten (incarnaat) onbedekt blijven
Sankhir/Sankir
De grondkleur voor alle huidpartijen (het inkarnaat) donker leverkleurig
Sjponki/Sponki
Dwarslatjes aan de achterzijde van een ikoon, om kromtrekken te voorkomen
Srédnik
Het middelste gedeelte van een vita-ikoon (zie ook: Kleimo)
Tempera
(Temperare= mengen, lat.) Verf gemaakt van pigmenten met als bindmiddel eigeel, maar ook vijgenmelk, honing, bier, wijn, rubbermelken andere mediums. Droogt snel.
Triptychon Triptiek
Tsáta/Tzata
Geciseleerde, halvemaanvormige plaat, voor de borst van de heilige, met twee haakjes verbonden aan de metalen nimbus
Vita-ikoon
Ikoon waarop in meerdere taferelen het leven van een heilige wordt uitgebeeld
Vrezka Een verplankte ikoon
Zolocenie Zie: Assist